علوم قرآنى بحث‌هاى مقدماتى براى شناخت قرآن و پى بردن به شؤون مختلف آن است . در علوم قرآنى مباحثى چون وحى و نزول قرآن ، مدت و ترتيب نزول ، اسباب النزول ، جمع و تاليف قرآن ، كاتبان وحى ، يك‌سان كردن مصحف‌ها ، پيدايش قرائات و منشا اختلاف در قرائت قرآن ، حجيت و عدم تحريف قرآن ، مساله نسخ در قرآن ، پيدايش متشابهات در قرآن ، اعجاز قرآن و . . . مطرح مىباشد . از اين جهت علوم را به صيغه جمع گفته‌اند كه هريك از اين مسايل در چارچوب خود استقلال دارد و علمى جدا شناخته مىشود و غالبا ارتباط تنگاتنگى ميان اين مسايل وجود ندارد . لذا ميان مسايل علوم قرآنى نوعا يك نظم طبيعى برقرار نيست تا رعايت ترتيب ميان آن‌ها ضرورى گردد ، لذا هرمساله جدا از مسايل ديگر قابل بحث و بررسى است « 1 » . زرقانى در تعريف آن مىگويد : مباحثى است متعلق به قرآن از جهت نزول قرآن ، ترتيب ، جمع ، كتابت ، قراءت ، تفسير ، ناسخ و منسوخ و نظاير اينها « 2 » . دكتر محمد عمر حويه هم مىگويد : هو علم ذو مباحث تتعلق بالقرآن الكريم من حيث نزوله و ترتيبه و كتابته و جمعه و قراءاته و تفسيره و إعجازه و ناسخه و منسوخه و محكمه و متشابهه إلى غير ذلك من المباحث التي تذكر في هذا العلم . نزول القرآن الكريم و تاريخه و ما يتعلق به . و شبيه به اين دو ، تعريف دكتر قطان است كه مىنويسد : المراد بعلوم القرآن العلم الذي يتناول الأبحاث المتعلقة بالقرآن من حيث معرفة أسباب النزول ،

--> ( 1 ) . التمهيد في علوم القرآن : 1 / 41 . ( 2 ) . مناهل العرفان : 1 / 27 .